مراقبتهای دندانی برای کودکان دارای شکاف لب و کام
شکاف لب و کام چه تأثیری بر دندانهای کودک تأثیر میگذارد؟
کودکانی که با شکاف لب و کام متولد میشوند معمولاً در طول دوران رشد خود به انواع مختلفی از درمان های دندانپزشکی نیاز پیدا میکنند. دلیل اصلی این است که شکاف می تواند روی تعداد، اندازه، شکل و حتی محل قرارگیری دندانها تأثیر بگذارد. این مشکلات ممکن است هم در دندانهای شیری و هم بعدها در دندانهای دائمی دیده شوند. اما نگران نباشید. با مراقبتهای دندانی مناسب و به موقع، این کودکان نیز میتوانند دندانهای سالم و لبخندی زیبا داشته باشند.
کدام دندانها بیشتر تحت تأثیر شکاف قرار میگیرند؟
معمولاﹰ دندانهایی که در مجاورت شکاف قرار دارند، بیشترین تأثیر را میپذیرند. شایع ترین دندان درگیر، دندان پیشین کناری ( دندانی که بین دندان جلویی و دندان نیش قرار دارد) است.
در شکاف یک طرفه ممکن است دندان پیشین کناری در همان سمت شکاف وجود نداشته باشد و یا برعکس، یک دندان اضافی در آن ناحیه دیده شود. در شکاف دو طرفه، معمولاﹰ هر دو دندان پیشین کناری (در دو طرف فک) تحت تأثیر قرار میگیرند.
در هر دو مورد، ممکن است شکل و ریشه این دندانها غیرعادی باشد یا خود دندان در موقعیتی نامعمول در دهان قرار بگیرد. گاهی اوقات دندانهای کناری (مثل نیش) نیز درگیر می شوند.
چگونه میتوانم بهترین مراقبتهای دندانی را برای فرزندم فراهم کنم؟
بهترین راه برای اطمینان از سلامت دهان و دندان کودک، هماهنگی مراقبتهای دندانی با سایر درمانهای تخصصی (مانند جراحی و گفتاردرمانی) است.
تیم شکاف کام و جمجمه-صورت، گروهی از متخصصین هستند که یک برنامه جامع و شخصی سازی شده برای کودک شما طراحی میکنند. مراقبتهای دندانی یکی از ارکان اصلی این برنامه است و متناسب با نیازهای منحصر به فرد هر کودک تنظیم میشود.
چه نوع مراقبتهای دندانی ممکن است نیاز باشد؟
به طور کلی کودکان دارای شکاف ممکن است به سه دسته از خدمات دندانی نیاز پیدا کنند:
- مراقبتهای پیشگیرانه: مانند جرم گیری و معاینات دوره ای
- مراقبتهای ارتودنسی: برای مرتب کردن دندانها و تنظیم فکها
- مراقبتهای پروتزی: برای جایگزینی یا بازسازی دندانها و ساختارهای از دست رفته
مراقبتهای پیشگیرانه دندان شامل چه مواردی است؟
هدف اصلی مراقبتهای پیشگیرانه، حفظ سلامت دندانها و جلوگیری از پوسیدگی است.
در خانه: به محض رویش اولین دندان کودک، تمیز کردن روزانه را شروع کنید. روزی دو بار با گاز استریل مرطوب یا یک مسواک نرم و کوچک دندانها را به آرامی تمیز کنید.
ملاقات با دندانپزشک: حدود شش ماه پس از رویش اولین دندان، وقت ملاقات با دندانپزشک را تنظیم کنید. بهتر است دندانپزشکی را انتخاب کنید که با شرایط خاص کودکان دارای شکاف آشنا باشد. میتوانید از اعضای تیم درمانی خود برای معرفی یک دندانپزشک خوب کمک بگیرید.
در مطب دندانپزشکی: در معاینات دوره ای، دندانپزشک دندان های کودک را تمیز می کند، در مورد تغذیه و مراقبت صحیح راهنمایی میکند و در صورت لزوم، از درمان فلوراید (یک ماده معدنی برای مقاوم سازی مینای دندان) استفاده میکند. فلوراید نقش مهمی در پیشگیری از پوسیدگی و حتی ترمیم نواحی ابتدایی پوسیدگی دارد.
مراقبت های پیشگیرانه پایه و اساس یک لبخند سالم را میسازد و به موفقیت سایر درمانهای بعدی کمک شایانی میکند.
مراقبتهای ارتودنسی شامل چه مواردی است؟
هدف از درمان ارتودنسی، مرتب کردن دندانها و تنظیم موقعیت فکها برای جویدن، صحبت کردن و زیباییﹺ بهتر است. این درمان معمولا در دو مرحله اصلی انجام میشود و هر کدام اهداف خاصی دارد:
مرحله اول: این مرحله معمولاً حدود ۶ سالگی و همزمان با رویش دندانهای آسیای دائمی شروع میشود. اگر فک بالا به دلیل وجود شکاف، تنگ یا جمع شده باشد، متخصص ارتودنسی ممکن است با استفاده از دستگاههای مخصوص آن را گشاد کند تا فضای کافی برای دندانها فراهم شود. اگر دندانها کج و نامرتب باشند، از بریس (سیم کشی دندان) برای مرتب کردن آنها استفاده میشود. مدت زمان این مرحله برای هر کودک متفاوت است و تا زمانی ادامه مییابد که اهداف تعیین شده محقق شوند.
مرحله دوم: این مرحله تقریباً زمانی آغاز میشود که تمام دندانهای دائمی درآمدهاند. هدف در اینجا، تنظیم نهایی موقعیت دندانها و جفت شدن صحیح فکها روی یکدیگر است. در این مرحله نیز ممکن است از بریسها یا نگهدارنده ها استفاده شود.
نکته بسیار مهم این است که برای نتیجه بخش بودن، درمان ارتودنسی باید در هماهنگی با سایر اعضای تیم درمانی (مانند جراح و گفتاردرمانگر) انجام شود.
مراقبتهای پروتزی شامل چه مواردی است؟
گاهی اوقات نیاز است که قسمتهای از دست رفته دهان یا دندان ها با قطعات مصنوعی (پروتز) بازسازی شوند. این پروتزها به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
- پروتزهای ثابت و دائمی: این نوع پروتزها در دهان ثابت هستند و بیمار نمیتواند آنها را خارج کند. برای مثال روکشها (برای ترمیم دندانهای آسیب دیده) و بریجها (برای جایگزینی یک یا چند دندان از دست رفته) از این دسته هستند. بسته به نیاز فرد، ممکن است در هر سنی (کودکی یا بزرگسال) از این پروتزها استفاده شود.
- پروتزهای متحرک: این پروتزها را بیمار میتواند برای تمیز کردن یا خواب، از دهان خارج کند. دو نوع رایج آن در درمان شکاف کام عبارتند از:
پروتز گفتاری (speech bulb): این وسیله برای افرادی استفاده میشود که با وجود جراحی ها هنوز در بسته شدن کامل فضای بین کام و حلق (دریچه کامی- حلقی) مشکل دارند و صدایشان به داخل بینی نشت میکند. این پروتز دارای یک بخش گوی مانند در انتهاست که این فضا را پر کرده و به بهتر شدن صدا کمک میکند. بخش گوی مانند پروتز گفتاری به یک صفحه پلاستیکی متصل است که در سقف دهان قرار میگیرد و توسط دندانها در جای خود نگه داشته میشود.
پروتز بالابرنده کام (palatal lift): این وسیله شبیه نوع قبلی است با این تفاوت که به جای گوی، دارای یک زائده پارو مانند است که کام نرمﹺ افتاده را بالا نگه می دارد تا عملکرد بهتری داشته باشد و به بسته شدن دریچه کامی-حلقی کمک میکند.
لازم به ذکر است که همه کودکان مبتلا به شکاف به این نوع مراقبتها نیاز ندارند. در صورت نیاز، ممکن است فرد ماهها، سالها و یا تا آخر عمر از این پروتز استفاده کند. ساخت این وسایل تخصصی توسط متخصص پروتزهای فک و صورت انجام میشود.
چرا هماهنگی بین تمام درمانها ضروری است؟
راز موفقیت در درمان شکاف، ارتباط و هماهنگی بین تمام متخصصین تیم است. این هماهنگی مزایای زیادی دارد:
یک گفتاردرمانگر باید بداند که مثلاﹰ پروتز جدید چه تأثیری بر صدای کودک گذاشته است.
ممکن است یک دندانپزشک بتواند هم زمان با عمل جراحی، یک دندان را بکشد تا کودک یک بار کمتر بیهوش شود.
اگر کودکی به خاطر وسایل دندانپزشکی در مدرسه مورد آزار قرار گیرد، روانشناس تیم میتواند به او و خانواده کمک کند.
این همکاری تنگاتنگ نه تنها کیفیت درمان را بالا میبرد، بلکه باعث کوتاه تر شدن دوره درمان، کاهش هزینهها و افزایش آرامش روحی بیمار و خانواده میشود.
منبع: وبسایت انجمن شکاف کام امریکا
